انواع خونریزی و روش متوقف کردن آن ها؛ مرز باریک مرگ و زندگی - وبلاگ فوتوسل

به گزارش وبلاگ فوتوسل، درمان خونریزی مهم ترین اقدامی است که باید در حوادث و سوانح انجام داد. اگر یک پنجم خون خود را از دست بدهید، فشارخونتان افت می نماید و قلب برای انتقال خون به اندام های داخلی بدن دچار مشکل می گردد. این موضوع به بروز وضعیتی به نام شوک هیپوولمیک منجر می گردد که درمان نکردن آن کشنده است. شوک هیپوولمیک یا شوک ناشی از کاهش حجم خون، شایع ترین شوکی است که در افراد مصدوم مشاهده می گردد.

با توجه به اینکه کدام یک از عروق بدن آسیب دیده باشد، خونریزی به 3 دسته خونریزی سرخرگی، سیاهرگی و مویرگی تقسیم می گردد. خونریزی سرخرگی در عروقی که خون را از قلب به سایر نقاط بدن منتقل می نمایند و خونریزی سیاهرگی در عروقی که خون را به قلب بازمی گردانند، رخ می دهد. خونریزی مویرگی در کوچک ترین عروق خونی که سرخرگ ها را به سیاهرگ ها متصل می نمایند، اتفاق می افتد. خونریزی شدید می تواند خطرناک باشد. به همین علت، این مقاله از وبلاگ فوتوسل مگ را به آشنایی با انواع خونریزی اختصاص داده و نکاتی را درباره یاری های اولیه ارائه خواهیم داد.

درمان خونریزی با توجه به نوع عروق آسیب دیده

انواع اصلی خونریزی از جهات مختلف با هم تفاوت دارند. خون سرخرگ ها با فشار از بدن خارج می گردد. اما خروج خون سیاهرگ ها به آرامی و به صورت جریان مداوم و خروج خون مویرگ ها به صورت چکه کردن است.

خونریزی از سرخرگ ها و سیاهرگ ها می تواند شدید باشد و به همین علت باید بلافاصله برای درمان خونریزی اقدام کرد. خونریزی مویرگی که رایج ترین نوع خونریزی محسوب می گردد، خفیف بوده و راحت تر کنترل می گردد.

خونریزی سرخرگی

خونریزی سرخرگی، شدیدترین نوع خونریزی است که معمولا از آسیب دیدگی اندام ها و عروق خونی ناشی می گردد. خونی که از سرخرگ ها خارج می گردد، با خون سایر عروق بدن فرق دارد. به اسم مثال، رنگ آن به علت داشتن اکسیژن قرمز روشن است. علاوه بر این، با جهش و فشار از بدن خارج می گردد.

با توجه به اینکه مقدار فشارخون در سرخرگ ها در مقایسه با سیاهرگ ها بیشتر است، پاره شدن سرخرگ های عظیم باعث می گردد خون قابل توجهی از بدن خارج گردد. کنترل این نوع خونریزی می تواند سخت باشد. چون فشار آن از تپش قلب ناشی شده و به راحتی لخته یا متوقف نمی گردد. راهکارهای زیر می توانند به درمان خونریزی سرخرگی یاری نمایند؛

• با دستکش لاتکس و گاز استریل روی جراحتی که باعث خونریزی شده، فشار مستقیم وارد کنید. بعلاوه برای دریافت یاری های پزشکی با اورژانس تماس بگیرید.
• در صورت قطع خونریزی، باید روی محل جراحت را با گاز استریل و پانسمان بپوشانید تا فشار روی زخم ادامه پیدا کند. برای اینکه متوجه شوید خونریزی متوقف شده یا خیر، پانسمان را از روی زخم برندارید. بهتر است کمی دست خود را بلند کنید تا ببینید آیا خون نشت می نماید یا خیر.
• اگر سرخرگ دست یا پا پاره شده است، بالا نگه داشتن این اندام ها نسبت به سطح قلب می تواند یاری نماینده باشد.
• اگر تلاشتان برای جلوگیری از خروج خون از بدن بی نتیجه بود، از رگ بند یا تورنیکت (Tourniquet) در بالای محل خونریزی بهره ببرید.

خونریزی سیاهرگی

شدت خونریزی سیاهرگی از نوع سرخرگی کمتر است. با این حال می تواند به مرگ بیمار منجر گردد. بنابراین، به درمان اورژانسی احتیاج دارد. خونی که از سیاهرگ ها خارج می گردد اکسیژن زیادی نداشته و به همین علت رنگ آن قرمز تیره است. علاوه بر این، چون سیاهرگ ها تحت فشار مستقیم قرار ندارند، خون به طور پیوسته و با شدت کمتری نسبت به سرخرگ ها از بدن خارج می گردد. برای درمان این نوع خونریزی باید همان اقداماتی را که برای سرخرگ ها ذکر شد، انجام دهید.

خونریزی مویرگی

مویرگ های ریز، کوچک ترین عروق خونی بدن بوده و قطر آن ها فقط 10-5 میکرومتر است. این عروق در نزدیکی سطح پوست و بعلاوه در اندام هایی مثل چشم و ریه ها وجود دارند.

خونریزی مویرگی در مقایسه با سایر انواع خونریزی شایع تر بوده و معمولا به علت آسیب دیدگی پوست رخ می دهد. خون از مویرگ ها به شکل چکه ای خارج می گردد. این نوع خونریزی شدید نبوده و به همین علت به راحتی کنترل می گردد. چون مویرگ ها برخلاف سرخرگ ها و سیاهرگ ها در قسمت های سطحی بدن قرار دارند. اقدامات زیر می توانند به درمان خونریزی مویرگی یاری نمایند؛

• ابتدا زخم را با آب و صابون یا پاک نماینده های غیرسمی تمیز کنید.
• ممکن است احتیاج باشد شست و شو را با فشار زیاد آب انجام دهید تا آلودگی ها به طور کامل پاک شده و از بروز عفونت جلوگیری گردد.
• در پایان، با استفاده از دستکش لاتکس و پانسمان استریل روی محل زخم فشار وارد کنید. معمولا با این کار خونریزی متوقف شده و مراجعه به پزشک ضروری نیست.

ممکن است این نوع خونریزی مشکل عظیمی به نظر نرسد، اما باید جدی گرفته گردد. اگر خروج خون متوقف نشد یا بیمار احساس سرگیجه یا حالت تهوع داشت و نمی توانست بایستد، با اورژانس تماس بگیرید. چون محتمل است این علائم نشانه یک مشکل جدی تر باشند.

تفاوت خونریزی خارجی و خونریزی داخلی

خونریزی خارجی زمانی اتفاق می افتد که خون از بدن خارج می گردد. به اسم مثال، می توان به خونریزی بینی و خونریزی ناشی از بریدن پوست اشاره نمود. اما اگر خونریزی در داخل بدن رخ دهد، به آن خونریزی داخلی گفته می گردد. این نوع خونریزی از آسیب اندام ها یا قسمت های داخلی بدن ناشی می گردد.

مفاصل ران، زانو، آرنج و مچ پا، شایع ترین نواحی هستند که معمولا خونریزی داخلی در آن ها رخ می دهد. مغز، عضلات عظیم، روده یا فضای اطراف ریه ها هم ممکن است به این نوع خونریزی دچار شوند.

علائم خونریزی داخلی

خونریزی داخلی جزئی بسیار شایع بوده و به صورت لکه های قرمز کوچک روی پوست یا کبودی مختصر مشاهده می گردد. اما نوع شدید آن می تواند کشنده باشد. چون بیمار حجم قابل توجهی خون از دست داده و دچار شوک هیپوولمیک می گردد. علائم خونریزی داخلی بسته به محل وقوع آن متفاوت بوده و می تواند شامل بخش های زیر باشد؛

خونریزی داخل جمجمه

این اتفاق زمانی رخ می دهد که عروق خونی داخل جمجمه پاره شده و در اطراف یا داخل مغز خونریزی می نمایند. معمولا ضعیف شدن دیواره سرخرگ ها که از ابتلا به فشارخون بالا ناشی می گردد، در ایجاد این مشکل نقش دارد. از علائم خونریزی داخل جمجمه می توان به ضعف در یک طرف بدن، حالت تهوع، استفراغ و سردرد اشاره نمود.

خونریزی حفره پلورال

حفره پلورال (فضای جنب) در اطراف ریه ها واقع شده است. خونریزی در این ناحیه از انبساط طبیعی ریه جلوگیری نموده و روی تبادل اکسیژن و دی اکسیدکربن بین ریه ها و خون تأثیر می گذارد. این مشکل با علائمی مثل درد قفسه سینه، تنگی نفس و سرگیجه معین می گردد.

خونریزی شکمی

خونریزی شکمی در حفره عظیم تنه که شامل معده، کبد و کلیه است، رخ می دهد. فشارخون پایین، درد شکم، استفراغ خونی، غش کردن، وجود خون در ادرار و کبودی شکم از مهم ترین علائم این نوع خونریزی محسوب می شوند. رایج ترین دلایل خونریزی در داخل شکم در ادامه آورده شده اند؛

• آسیب کبد، کلیه ها یا طحال
• آسیب عروق خونی داخل شکم
• پارگی کیست

خونریزی ناشی از شکستگی استخوان

استخوان ها دارای شبکه گسترده ای از عروق خونی هستند. در نتیجه، درمان نکردن شکستگی استخوان می تواند به خونریزی کشنده منجر گردد. این موضوع به ویژه زمانی که یک استخوان بلند مثل استخوان بازو، ران یا لگن دچار شکستگی می گردد، از اهمیت زیادی برخوردار است.

خونریزی از دستگاه گوارش

التهاب روده عظیم، معده یا مری و تومورها از علل احتمالی خونریزی دستگاه گوارش محسوب می شوند. این نوع خونریزی با علائم زیر معین می گردد؛

• کرامپ و گرفتگی معده
• مدفوع سیاه و قیر مانند
• استفراغی که ظاهر آن شبیه تفاله قهوه است.
• استفراغ قرمز روشن
• احساس ضعف
• تنگی نفس

یاری های اولیه برای درمان خونریزی خارجی

شواهد نشان می دهد که در جراحت ها و آسیب دیدگی ها عدم درمان خونریزی مهم ترین علت مرگ است. عمل به توصیه های زیر در درمان خونریزی خارجی مؤثر است؛

• با اورژانس (شماره 115) تماس بگیرید.
• به فردی که دچار حادثه شده یاری کنید تا آرامش خود را حفظ کند. این کار به کنترل ضربان قلب و فشارخون یاری می نماید. اگر ضربان قلب یا فشارخون بیش از حد بالا برود، سرعت خونریزی افزایش پیدا می نماید.
• فرد حادثه دیده را روی زمین بخوابانید تا احتمال غش کردن کاهش یابد. سپس لباس او را درآورید تا بتوانید محل خروج خون را شناسایی کنید.
• ذرات خارجی را از روی زخم بردارید، اما به اجسام عظیم مثل چاقو دست نزنید. برداشتن این اجسام می تواند صدمات بیشتری را به همراه داشته و احتمالا خونریزی را افزایش دهد. در این شرایط، از پانسمان برای ثابت نگه داشتن اجسام و جذب خون بهره ببرید.
• اگر جعبه یاری های اولیه در دسترس نیست، زخم را با یک پارچه پوشانده و با هر 2 دست روی آن فشار وارد کنید. می توانید برای این کار از لباس یکی از افرادی که در محل حادثه حضور دارند، بهره ببرید.
• اگر به جعبه یاری های اولیه دسترسی دارید و دست یا پا به شدت دچار خونریزی شده، از تورنیکت بهره ببرید.
• اگر تورنیکت ندارید یا خونریزی در کشاله ران، گردن یا شانه اتفاق افتاده، زخم را با یک پارچه بسته و به آن فشار وارد کنید.

زمان مراجعه به پزشک

اگر شخص به خونریزی شدید خارجی دچار شده، یاری های اولیه را انجام داده و در پی یاری های اورژانسی پزشکی باشید. چنانچه به خونریزی داخلی مشکوک هستید، به پزشک مراجعه کنید تا از بروز شوک و مرگ جلوگیری گردد. صرف نظر از نوع خونریزی یا جراحت، اگر خونریزی شدید باشد باید با اورژانس تماس بگیرید یا به بیمارستان مراجعه کنید.

کلام پایانی

خونریزی سرخرگی، سیاهرگی و مویرگی، 3 نوع اصلی خونریزی هستند که بر اساس عروقی که خون از آن ها خارج می گردد، نامگذاری شده اند. علاوه بر این، با توجه به کانون خونریزی، خونریزی می تواند داخلی یا خارجی باشد.

خونریزی شدید، یک شرایط اورژانسی است که ممکن است به شوک و مرگ منجر گردد. اگر فردی دچار خونریزی شدید خارجی گردد یا به خونریزی داخلی مشکوک گردد، باید بلافاصله یاری پزشکی دریافت کند.

این مطلب فقط جنبه آموزش و اطلاع رسانی دارد. پیش از استفاده از توصیه های این مطلب حتما با پزشک متخصص مشورت کنید. برای اطلاعات بیشتر بیانیه برطرف مسؤولیت وبلاگ فوتوسل مگ را بخوانید.

منابع: medicalnewstoday, northwestcareercollege